Tagarchief: Ethiek

5-12 Studienamiddag: Voorbij het denken over Goed en Kwaad – Ethiek in de Praktijk.

Posted on by
Beantwoorden
Photo by Sophia Kunkel on Unsplash

In tegenstelling tot wat je zou kunnen verwachten of wensen, is de beoordeling of iets goed of kwaad is, niet altijd vanzelfsprekend. Wat op het eerste gezicht een voor de hand liggende keuze lijkt, blijkt bij nader inzien toch baat te hebben bij enige reflectie.

Filosofen hebben al heel wat nagedacht over goed en kwaad, vaak op een abstracte manier, maar evenzeer in heel concrete en praktische situaties.

Tijdens deze studienamiddag laten we 4 ethici aan het woord over de uitdagingen om een praktisch, ethisch verantwoord, moreel kader te definiëren voor maatschappelijke ontwikkelingen binnen hun expertisedomein.

Meer kinderen krijgen of staken? Een bio-ethische en politieke reflectie.
door dr. Michiel De Proost, laureaat Prijs Lucien De Coninck 2026, docent bio-ethiek aan de UGent en VUB.

De bezorgdheid over een toenemende daling van het geboortecijfer zet westerse beleidsmakers er meer en meer toe aan om pro-natalistische initiatieven te nemen. Daarbij wordt benadrukt dat het krijgen van kinderen voor vrouwen noodzakelijk is.

Mede als reactie hierop zien we een tegenbeweging ontstaan. Deze pleit voor een geboortestaking en het respecteren van vrouwelijke reproductieve autonomie.

Welke ethische overwegingen liggen aan de basis van deze, diametraal tegenover elkaar staande, keuzes?

Wat als uw leven de norm wordt? Waarom ‘doelgerichte zorg’ een ethische revolutie is.
door dr. An Ravelingien, Expert Innovatie bij i-mens en wetenschappelijk medewerker UGent, vakgroep Volksgezondheid en Eerstelijnszorg.

Doelgerichte zorg markeert een fundamentele paradigmashift in de zorgverlening, door niet langer de ziekte of het medische protocol centraal te stellen, maar wat voor een individu het leven daadwerkelijk de moeite waard maakt. Met deze kanteling geeft de zorg een eigentijds antwoord op de eeuwenoude vraag naar ‘goede zorg’. Het eigen levensverhaal wordt daarbij de primaire maatstaf voor medisch handelen. Tegelijk roept deze aanpak scherpe nieuwe ethische vragen op, wanneer de persoonlijke waarden van een patiënt schuren met de professionele waarden van de zorgverleners of onze maatschappelijke standaarden.

Hoe behandel je als menselijk dier, niet-menselijke dieren? Ethische reflecties over dierenrechten.
door dr. Koen Margodt, gastdocent over dierenethiek aan diverse universiteiten en covoorzitter van het Global Ethics Committee van het Jane Goodall Institute.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt steeds meer dat de verschillen, die we vaak gebruiken om onze neerbuigende houding tegenover niet-menselijke dieren te rechtvaardigen, niet zo groot zijn als we graag willen geloven. Dit roept de vraag op of we, althans toch voor een aantal soorten, onze morele cirkel niet beter zouden uitbreiden.

En wat dan met het gebruik van niet-menselijke dieren voor biomedische experimenten en consumptie?

AI in oorlog: (g)een goed idee?
door dr. Ann-Katrien Oimann, assistant professor AI Governance and Ethics aan Tilburg University en reservist bij de Belgische Defensie

Wat tot voor kort futuristisch leek, krijgt vandaag al een plaats op het slagveld. Drones kunnen steeds autonomer opereren, algoritmes helpen bij het verzamelen en analyseren van inlichtingen, en zwermtechnologie maakt nieuwe vormen van militaire inzet mogelijk. Maar hoe groot is die verandering werkelijk? En wat gebeurt er wanneer we steeds meer beslissingen in oorlogstijd overlaten aan systemen die we niet altijd volledig kunnen doorgronden?

Programma:

13u00: Deuren. Ontvangst deelnemers.

13u30: Verwelkoming en inleiding
door Stefaan Blancke, voorzitter Fonds Lucien De Coninck. 

13u45: Meer kinderen krijgen of staken? Een bio-ethische en politieke reflectie.
door dr. Michiel De Proost, laureaat Prijs Lucien De Coninck 2026, docent bio-ethiek aan de UGent en VUB.

14u25: Hoe behandel je als menselijk dier, niet-menselijke dieren? Ethische reflecties over dierenrechten.
door dr. Koen Margodt, gastdocent over dierenethiek aan diverse universiteiten en covoorzitter van het Global Ethics Committee van het Jane Goodall Institute.

15u05: Pauze

15u35: Wat als uw leven de norm wordt? Waarom ‘doelgerichte zorg’ een ethische revolutie is.
door dr. An Ravelingien, Expert Innovatie bij i-mens en wetenschappelijk medewerker UGent, vakgroep Volksgezondheid en Eerstelijnszorg.

16u15: ‘AI in oorlog: (g)een goed idee?’
door dr. Ann-Katrien Oimann, assistant professor AI Governance and Ethics aan Tilburg University en reservist bij de Belgische Defensie.

16u55: Einde

Na de lezingen is er gelegenheid tot napraten bij een drankje.

Plaats:
VC Geuzenhuis,
Kantienberg 9,
9000 Gent

Toegang:
10€ voor niet-leden.
Gratis voor leden FLDC en studenten.

Gelieve vooraf in te schrijven met een mailtje naar: fondsluciendeconinck@gmail.com

Dr. Michiel De Proost mag zich voortaan Laureaat van de Prijs Lucien De Coninck 2026 noemen.

Posted on by
Beantwoorden

De jury oordeelde dat dr. De Proost zich onderscheidt door de kwaliteit van zijn academisch (publicatie)profiel en zijn aanstelling aan twee universiteiten (UGent en VUB). Aan beide instellingen combineert hij lesgeven met wetenschappelijk onderzoek over bio-ethische thema’s.

Voor zijn onderzoek hanteert hij een interdisciplinair perspectief en heeft hij aandacht voor het belang van verschillende vormen van diversiteit (gender, klasse, etniciteit, cultuur, seksualiteit, etc.) bij het bepalen van bio-ethische keuzes.  Hierdoor krijgt zijn werk een invalshoek die zeer actueel is en nauw aansluit bij de “Geest van Lucien De Coninck” en de maatschappelijke aandachtspunten van de vrijzinnige beweging.

De uitstraling van zijn onderzoek gebeurt niet alleen binnen de academische wereld, via zijn lessen aan beide universiteiten (UGent, VUB), wetenschappelijke publicaties en lezingen, maar ook naar het bredere publiek met verschillende vormen van publieksfilosofie.

De uitreiking van de prijs vindt plaats op zondagmorgen, 26 april, in het VC Geuzenhuis te Gent. Deelnemen kan, mits een verwittiging naar fondsluciendeconinck@gmail.com.

Michiel omschrijft zichzelf graag als “bio-politiek-ethicus”. Hiermee verwijst hij naar zijn streven om een bio-ethiek te ontwikkelen met aandacht voor de politieke en cultuurfilosofische context.

We zien wereldwijd dat (neo-)conservatieve stemmen weer meer ruimte innemen en de verworvenheden van het vrijzinnig humanisme, zoals cruciale rechten voor minderheden en het belang van vrij onderzoek, terug op de helling zetten. Michiel probeert hiertegen weerwerk te bieden door de effecten van de bestaande machtsstructuren op ethische beleidskeuzes onder de aandacht te brengen.

Een kritische vraagstelling over wat een “goed” en “gezond” leven betekent, rekening houdend met sociale rechtvaardigheid, is een essentieel onderdeel van zijn onderzoek naar de impact van nieuwe technologische en medische ontwikkelingen.

Door zijn aanpak wil hij een stem geven aan die mensen die meestal niet gehoord worden in de debatten. Zij wiens ervaringen, perspectieven en belangen systematisch buiten beschouwing blijven bij het oplossen van bio-ethische vraagstukken.

In de praktijk vertaalt zich dit ook in de keuze van zijn onderzoeksonderwerpen. Zo staan thema’s als eiceldonatie en -invriezing, kennisonrecht en medische AI, het belang van solidariteit in de digitale gezondheidszorg, het inkomen van artsen, doe-het-zelfgeneeskunde, verzet en het fenomeen van geboortestakingen op zijn palmares.

Michiel is ervan overtuigd dat kennisactivisme een emanciperende en vormende rol kan spelen in de strijd tegen sociale ongelijkheid in onze maatschappij.

Na het behalen van een Master in de Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen aan de VUB, gevolgd door een Master in Gender & Diversiteit aan de UGent, doctoreerde Michiel aan de VUB met een proefschrift over de empirisch-ethische aspecten van eicelinvriezing. Dit resulteerde uiteindelijk in de publicatie van het boek Huisje, boompje, eitje gepubliceerd bij uitgeverij Letterwerk.

Vervolgens werkte hij drie jaar als postdoctoraal onderzoeker voor het Disruptive Innovation in Medical Ethics (DIME) project bij de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen van de Universiteit Gent, waar hij nog steeds aan verbonden is.

Momenteel doceert hij verschillende vakken in de ethiek en politieke filosofie aan de Vrije Universiteit Brussel en het vak ‘Bioethics’ in de opleidingen Bio-ingenieur en Biologie aan de Universiteit Gent.

Ondertussen is Michiel al zes jaar actief lid van de Raad van Bestuur van Sophia (het Belgisch netwerk voor genderstudies).