Darwinlezing 12-02-2022 ism Geuzenhuis: De kunst van het misleiden: over orchideeën en fake news – Johan Braeckman

Op 12 februari vieren we overal ter wereld Darwindag: de geboortedag van Charles Darwin. Het Geuzenhuis en Fonds Lucien De Coninck vieren die dag de grondlegger van de evolutietheorie met een Darwinlezing.

Dit jaar luisteren we naar filosoof Johan Braeckman. Een expert als het op de filosofische implicaties van de evolutietheorie aankomt.

Waarom vieren we Darwindag? 

Darwins werk en leven lieten een blijvende impact na op wetenschap, filosofie en de gehele mensheid. Zijn ontdekking van natuurlijke selectie als het mechanisme achter de geleidelijke evolutie van het leven, bevrijdde immers de wetenschappelijke vooruitgang van theologische barrières. Zo maakte hij het mogelijk onze plaats als mens in het universum beter te begrijpen.

Zonder deze grote ontdekking, waren de grote doorbraken op vlak van gezondheid en menselijk welzijn van de laatste tweehonderd jaar onmogelijk geweest.

Darwins invloed op biologie, kosmologie en de wetenschappelijke methode kunnen met andere woorden moeilijk overschat worden. Toch is het vooral zijn verlangen naar waarheid, zijn niet-aflatende nieuwsgierigheid en zijn intellectuele moed die ons keer op keer inspireren.

Darwinlezing 2022: Johan Braeckman

De kunst van het misleiden: over orchideeën en fake news

Darwins meesterwerk On the Origin of Species doet bij velen een belletje rinkelen. Maar Charles Darwins oeuvre is natuurlijk groter en omvat ook tal van minder bekende werken. In één daarvan beschrijft Darwin de unieke manier waarop insecten orchideeën bevruchten. Of beter: hoe de bloemen van orchideeën insecten nabootsen, mimicry genaamd, zo de insecten misleiden en ervoor zorgen dat de planten zich kunnen voortplanten.

Johan Braeckman zal tijdens de lezing de manier waarop orchideeën insecten begoochelen, vergelijken met de technieken die con men en andere bedriegers gebruiken om mensen te misleiden. Orchideeën doen aan fake advertising, wat ook typerend is voor kunstvervalsers, phishing criminelen, kwakzalvers, enzovoort.

Anders dan insecten, kunnen mensen het bedrog wel doorprikken.

Maar hoe? Ontdek hoe we ons tegen deze informatiecharlatans kunnen bewapenen.

Johan Braeckman is een van de bekendste filosofen van Vlaanderen. Hij is professor bij de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap van de Universiteit Gent. Daarnaast schrijft hij en geeft hij regelmatig lezingen over onderwerpen als kritisch denken, de evolutietheorie, bio-ethiek, wetenschap en religie. Als geen ander verstaat Braeckman hoe het wetenschappelijk en filosofisch denken op een bevattelijke en onderhoudende manier onder de aandacht te brengen.

Praktisch 

Zaterdag 12 februari 2022, 20:00 via Zoom 

Gratis; maar vooraf inschrijven via http://www.geuzenhuis.be/inschrijving-voor-darwindag-2022-met-johan-braeckman

Eenmaal ingeschreven ontvang je in de week van 7 februari een link naar de Zoom-sessie.  

Vergeet niet even te kijken in je spammails wanneer je niets ontvangen hebt.

Lezing 16/03/21: De tweede Vervreemding – Dr. Michael Vlerick

Voor de tweede keer in onze geschiedenis heeft technologie onze manier van samenleven radicaal veranderd. Na de ‘eerste vervreemding’, die er kwam als gevolg van de exponentiële bevolkingsgroei na de landbouwrevolutie, voltrekt zich nu een ‘tweede vervreemding’: de groepen waarin we samenleven staan niet langer los van elkaar. Door de globalisering zijn ze steeds meer met elkaar versmolten. Om wereldproblemen zoals klimaatverandering of overbevolking aan te pakken, moeten we voor het eerst op wereldschaal samenwerken.

Gelukkig is de mens geprogrammeerd om samen te werken. Het zit in zijn natuur. Maar om wereldwijd samen te werken moet hij wel voorbijgaan aan zijn aangeboren ‘tribalisme’. De huidige politieke context waarin vrijbuitersgedrag hoogtij viert, toont dat dat niet eenvoudig is. Michael Vlerick argumenteert dat er wel degelijk een weg is, dat efficiënte en legitieme wereldwijde samenwerking geen naïeve droom is. Meer nog, de tijd is er rijp voor. De mens kan voor het eerst in de geschiedenis haar evolutie in eigen handen nemen. We moeten die kans grijpen en een nieuw globaal sociaal contract in het leven te roepen. Een wereldwijd samenwerkingsmodel waarin burgers het écht voor het zeggen hebben.

Michael Vlerick is wetenschapsfilosoof en doceert aan de universiteit van Tilburg. In het verleden onderzocht hij de grenzen en de status van menselijke kennis vanuit de vaststelling dat cognitieve vermogens het product zijn van evolutie door natuurlijke selectie. Momenteel denkt hij vooral na over hoe onze samenleving tot stand is gekomen (de culturele evolutie van sociale instellingen) en hoe we haar kunnen verbeteren. De tweede vervreemding is daarvan de vrucht.

Datum:

16 Maart 2021.

Aanvang lezing: 20:00

Plaats: Online

Inkom: Gratis.

Link deelname:

https://us02web.zoom.us/j/87346526729?pwd=WDFaaW0wSUtOOTVuOHh2eFJZU1RXdz09

Online Uitreiking van de Prijs Lucien De Coninck 2020 aan Ines Keygnaert.

Vorig jaar bekroonden we Ines Keygnaert met de 2-jaarlijkse Prijs Lucien De Coninck, voor haar verwezenlijkingen op het vlak van de organisatie van opvang voor slachtoffers van seksueel geweld. Voor meer details verwijzen we graag naar onze aankondiging op10/02/2020.

Jammer genoeg doorkruiste COVID19 toen onze plannen voor een feestelijke overhandiging van deze prijs.

Gezien het onzeker blijft of we binnenkort een live activiteit kunnen organiseren hebben we als Fonds Lucien De Coninck besloten om de uitreiking niet langer uit te stellen en ze online te organiseren.

We nodigen u dan ook graag uit om op zondag 7 februari samen met ons via deze weg de laureate te vieren en haar aansluitende lezing bij te wonen.

Het programma ziet er uit als volgt:

10u>10u30Uitreiking van de Prijs Lucien De Coninck
– Inleiding door onze voorzitter, Stefaan Blancke.
– Laudatio door prof. dr. Kristien Roelens.
– Dankwoord van prof. dr. Ines Keygnaert.
– Overhandiging van de Prijs, met toelichting door kunstenaar
Paul Van Gysegem.

10u45>12u: Lezing door de laureate
“Seksueel geweld en het niet-ideale slachtoffer: who cares?”

Zowel de uitreiking als de lezing kunt u online bijwonen . Graag reserveren door een e-mail te sturen naar fondsluciendeconinck@gmail.com of door registratie met onderstaand formulier.

U ontvangt dan vooraf een link naar de ZOOM-sessie.

Professor Ines Keygnaert wint de Prijs Lucien De Coninck 2020

kleine profielfoto 2 ines humo (wouter van vaerenbergh) mei 2019

De combinatie van haar hoogstaand onderzoek en de onmiskenbare maatschappelijke verwezenlijkingen maken van Ines Keygnaert de onbetwistbare laureaat van de prijs LDC 2020 (levenswetenschappen). De uitreiking vindt plaats in het VC Geuzenhuis te Gent, op zondagmorgen 10 Mei.

Het onderzoek van Ines Keygnaert spitst zich toe op het onderwerp “seksuele geweldpleging”, in het bijzonder bij vluchtelingen en migranten.

Het wetenschappelijk CV van Ines is indrukwekkend, maar het is voornamelijk door haar maatschappelijke bijdrage dat Ines veel indruk gemaakt heeft op de jury. Zij is er namelijk in geslaagd om de resultaten van haar onderzoek om te zetten in concreet beleid. Als resultaat van haar interviews met 1001 (!!!) slachtoffers, is zij erin geslaagd de louter biologisch-forensisch geïnspireerde aanpak (het lichaam van het slachtoffer is een “plaats delict”) om te vormen tot een holistische en uiterst patiëntgerichte aanpak met voldoende lange nazorg.

Haar model “Zorgcentra na Seksueel Geweld” werd in 2017 officieel geïmplementeerd en had eind november 2019 reeds aan 2000 slachtoffers de nodige zorg geboden. In maart 2019 heeft de federale regering dan ook beslist dat dit hét interdisciplinaire zorgmodel in België moesten worden.

 

Ines Keygnaert is professor seksuele en reproductieve gezondheid aan het International Centre for Reproductive Health aan de Universiteit Gent. Ze leidt er ook het “Gender & Violence” Team en coördineert de onderzoekslijn rond seksueel geweld en schending van seksuele en reproductieve gezondheidsrechten, alsook rond gender en seksuele gezondheidspromotie in moeilijk bereikbare, kwetsbare en/of minderheidsgroepen.

In opdracht van de Belgische regering ontwikkelde, implementeerde en evalueerde Ines de eerste drie Zorgcentra na Seksueel Geweld in België. Ze ontwikkelde verder een waaier aan (inter-)nationale klinische richtlijnen, preventie-instrumenten, procedures en opleidingen en treedt regelmatig op als expert voor verschillende VN-organen en regeringen.

Lezing 10/03/20: De Tweede Vervreemding

 

3D De tweede vervreemding

Voor de tweede keer in onze geschiedenis heeft technologie onze manier van samenleven radicaal veranderd. Na de ‘eerste vervreemding’, die er kwam als gevolg van de exponentiële bevolkingsgroei na de landbouwrevolutie, voltrekt zich nu een ‘tweede vervreemding’: de groepen waarin we samenleven staan niet langer los van elkaar. Door de globalisering zijn ze steeds meer met elkaar versmolten. Om wereldproblemen zoals klimaatverandering of overbevolking aan te pakken, moeten we voor het eerst op wereldschaal samenwerken.

Gelukkig is de mens geprogrammeerd om samen te werken. Het zit in zijn natuur. Maar om wereldwijd samen te werken moet hij wel voorbijgaan aan zijn aangeboren ‘tribalisme’. De huidige politieke context waarin vrijbuitersgedrag hoogtij viert, toont dat dat niet eenvoudig is. Michael Vlerick argumenteert dat er wel degelijk een weg is, dat efficiënte en legitieme wereldwijde samenwerking geen naïeve droom is. Meer nog, de tijd is er rijp voor. De mens kan voor het eerst in de geschiedenis haar evolutie in eigen handen nemen. We moeten die kans grijpen en een nieuw globaal sociaal contract in het leven te roepen. Een wereldwijd samenwerkingsmodel waarin burgers het écht voor het zeggen hebben.

 

Michael Vlerick is wetenschapsfilosoof en doceert aan de universiteit van Tilburg. In het verleden onderzocht hij de grenzen en de status van menselijke kennis vanuit de vaststelling dat cognitieve vermogens het product zijn van evolutie door natuurlijke selectie. Momenteel denkt hij vooral na over hoe onze samenleving tot stand is gekomen (de culturele evolutie van sociale instellingen) en hoe we haar kunnen verbeteren. De tweede vervreemding is daarvan de vrucht.

 

Datum:

10 Maart 2020.

 

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

 

Tijdens de lezing zal het boek “De Tweede Vervreemding” te koop aangeboden worden. Hou er rekening mee dat betaling enkel cash kan gebeuren.

 

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

 

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

 

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

 

Inschrijving:

Inschrijven kan met een mailtje vooraf naar fondsluciendeconinck@gmail.com

of via volgend formulier:

 

Lezing 31/01/20: Ethische Keuzes voor de Toekomst

Lezing 31-01-2020_Cliquet

In hun recent boek ‘Ethische keuzes voor de toekomst’ vertrekken Robert Cliquet en Dragana Avramov van de constatering dat de eeuwwisseling wordt gekenmerkt door morele onzekerheid en verdeeldheid over de toekomst van de menselijke soort en haar thuisbasis, onze planeet Aarde. De traditionele religieuze overtuigingen bieden geen toekomstgericht houvast in de snel veranderende, globaliserende wereld en de meeste wereldlijke zienswijzen bekommeren zich slechts op een versnipperde en controversiële wijze om de huidige mensheid en haar toekomst.

Cliquet en Avramov pogen het idee te her-bezielen dat de evolutiewetenschap een rationeel kader kan scheppen voor het ontwerpen van de belangrijkste richtlijnen van een wereldwijde en alomvattende moraliteit voor de toekomstige biologische evolutie, culturele verandering en de ecologische duurzaamheid van onze planetaire omgeving.

Vanuit dat evolutionair perspectief bespreken de auteurs de morele keuzes die voortvloeien uit de confrontatie van het moderniseringsproces met de menselijke aandriften en verzuchtingen die betrekking hebben op de diverse bronnen van biologische variabiliteit van de mensheid.

In de lezing zal vooral worden ingegaan op de concrete invulling en impact van een evolutionaire benadering van hedendaagse en toekomstige uitdagingen.

 

Robert Cliquet is emeritus hoogleraar in de antropologie en sociale biologie van de Universiteit Gent en ere-algemeen directeur van het Centrum voor Bevolkings- en Gezinsstudies (CBGS), voormalige Vlaamse Wetenschappelijke Instelling. Hij vertegenwoordigde België jarenlang in de European Population Committee van de Raad van Europa en in de Commission on Population and Development van de Verenigde Naties. Hij verrichte onderzoek en publiceerde over verscheidene sociaal-biologische vraagstukken in de moderne cultuur, en inzonderheid over reproductief gedrag, en regionaal en wereldbevolkingsbeleid.

http://www.robertcliquet.com

robert.cliquet@gmail.com

Dragana Avramov is zaakvoerder van Population and Social Policy Consultants (PSPC), Brussel, en voormalig directeur van het Demographic Research Centre, Institute of Social Science, Universiteit van Belgrado. Ze is sinds vele jaren evaluator en ethisch expert voor onderzoeksprojecten gefinancierd door de Europese Unie. Ze verrichte onderzoek en publiceerde over bevolkings- en gezinsbeleid en over de relaties tussen bevolkingsontwikkeling en sociaal beleid.

http://www.avramov.org

avramov@avramov.org

 

Datum:

31 Januari 2020.

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

Einde: omstreeks 21:30

Na de lezing wordt het boek “Ethische keuzes voor de toekomst” te koop aan geboden aan 25€. Hou er rekening mee dat betaling enkel cash kan gebeuren.

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:

Graag een mailtje vooraf naar fondsluciendeconinck@gmail.com

 

Lezing 21/11 : Fungi, ultieme netwerkers



lactifluus

Fungi of zwammen: ze zijn overal rondom ons en leven vaak zelfs in ons. Ze zijn veel talrijker aanwezig dan de meeste andere groepen van organismen op onze planeet en leven hier ook al veel langer dan veel andere groepen. Ze zijn vaak microscopisch klein maar anderzijds is ook het grootste levende wezen op aarde één van hen: Armillaria ostoyae (een Honingzwam) in Oregon heeft een oppervlak van bijna 9 km2, weegt honderden ton en is waarschijnlijk meer dan 2000 jaar oud.

Toch weten we vaak maar weinig over hen want ze houden zich stil, maken geen lawaai en rennen of zwemmen niet rond (of toch?).

We staan stil bij het geheim van hun evolutief succes. Een van de troeven is hun bijzondere lichaamsvorm: mycelium, een netwerk van draden dat hun in staat stelt zo goed als alle niches in te nemen. Gecombineerd met de vaak unieke enzymen die ze aanmaken stelt hen dat in staat om heel diverse en complexe substraten als voedingsbron te gebruiken. Een andere troef is de manier waarop ze zich voortplanten: ze vertonen een aantal eigenaardigheden in hun seksuele cyclus die uniek zijn binnen de biologie.

Fungi zijn een netwerk maar vormen ook netwerken waarin ze de schakel vormen die andere organismen verbindt.

Na het behalen van haar diploma Master Biologie doctoreerde Prof. A. Verbeken in 1998 met het proefschrift “Biodiversity of the genus Lactarius Pers. in tropical Africa”. Binnen de Vakgroep Biologie is zij hoofd Onderzoeksgroep Mycologie UG en docente van diverse opleidingsonderdelen i.v.m. mycologie en plantkunde.

Door de talrijke fascinerende aspecten van fungi en de mogelijkheden die de onderzoeksgroep biedt, zijn jaarlijks meerdere studenten Biologie dermate gemotiveerd om hun bachelor- en masterthesis te kunnen doen in het domein van de mycologie.

Prof. Verbeken was van jongs af aan bijzonder geïnteresseerd in de biodiversiteit van paddenstoelen. Deze interesse is steeds blijven toenemen vooral door het besef dat fungi de op één na grootste groep van organismen vormen, dat ze cruciaal zijn in alle ecosystemen en dat er nog bijzonder veel te ontdekken en te onderzoeken valt in deze fascinerende groep.

Vooral door hun morfologisch en moleculair werk aan de grote groep van melkzwammen, oa. genera Lactarius en Lactifluus, genieten zij en haar team internationale bekendheid.

 

Datum:

21 November 2019.

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

Einde: omstreeks 21:30

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:

Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com

 

06/05 – “Dames voor Darwin” Boekvoorstelling i.s.m. Geuzenhuis, uitgeverij Houtekiet en VBKU België.

Ontstaan man-vrouwverschillen omdat we meisjes roze poppen in hun handen duwen en we jongens laten spelen met stoere actiehelden? Wordt genderverschil geconstrueerd door de opvoeding en de samenleving? Is man-vrouw niet meer dan een label wat ons wordt opgeplakt bij geboorte?

Griet Vandermassen vindt van niet. Het bewijs is overweldigend dat veel psychologische sekseverschillen niet alleen aan onze opvoeding en cultuur liggen. Ze zijn een voorspelbaar gevolg van vele miljoenen jaren evolutie door natuurlijke en seksuele selectie. Houden we daar niet beter rekening mee als we inzicht willen krijgen in de genderkloof op de arbeidsmarkt, de oorzaken van seksueel geweld en het ontstaan van patriarchale maatschappijen? En waarom dringt die kennis zo moeilijk door binnen het feminisme? Feministen hebben het immers niet begrepen op biologie. Velen verzetten zich zelfs actief tegen een biologisch geïnformeerde kijk op de seksen.

In deze grondige update van Darwin voor dames verkent Griet Vandermassen dit spanningsveld tussen het feminisme en de biologische wetenschappen. Ze pleit voor een nieuw feminisme. De verwerping van seksisme is immers gebaseerd op morele principes, niet op de stelling dat mannen en vrouwen identiek zijn. Volgens Griet Vandermassen hebben de biologische wetenschappen (en evolutiepsychologie) en het feminisme elkaar nodig, en kunnen ze sterke bondgenoten worden. Want wie vertrekt vanuit het idee dat man-vrouwverschillen sociale constructies zijn, komt tot ontoereikende analyses en probleemoplossingen. 

Het boek wordt officieel voorgesteld in het Geuzenhuis. Na een korte inleiding door Vé Bobelyn, directeur van uitgeversgroep VBK België en door filosoof en auteur Maarten Boudry, gaat Griet Vandermassen in gesprek met psychiater en columnist Esther van Fenema.

Griet Vandermassen is germaniste en doctor in de wijsbegeerte. Ze is auteur van Darwin voor dames. Over feminisme en evolutietheorie (2005) en coauteur van In Darwins woorden. Leven, werk en denken van Charles Darwin (met Chris Buskes en Ranne Hovius, 2009).

Esther van Fenema is psychiater en violiste. Ze schrijft regelmatig columns voor Nederlandse tijdschriften en dagbladen.

Datum:
6 Mei 2019, 20u.

Plaats:
Geuzenhuis (Zuilenzaal)
Kantienberg 9
9000 Gent

Inkom:
Gratis.

Inschrijving:
Plaatsen zijn beperkt, dus best even inschrijven via: Info en inschrijving

Lezing 29/04: Klimaatverandering: feiten, mythes en mistgordijnen

Klimaatverandering blijft een actueel thema, maar tien jaar na Al Gores An inconvenient Truth blijft de opinie en attitude van het publiek (en van jongeren) t.o.v. het probleem onzeker. Veelal wegens de vaak tegenstrijdige informatie in de media, die al dan niet aangebracht of gefilterd werd door diverse belangengroepen. In deze presentatie geven we een update van de wetenschap over het broeikaseffect, historische klimaatveranderingen en klimaatprognoses, met nadruk op het hoe en waarom, en duiding van de (hardnekkige) mythes en mistgordijnen die een persoonlijk standpunt bemoeilijken. Bedoeling is om het publiek voldoende kennisbagage mee te geven om o.a. mediaberichten over klimaatverandering in een juist kader te kunnen plaatsen.

Dirk Verschuren is hoogleraar in paleo-ecologie en klimaatverandering aan de Universiteit Gent. Zijn multidisciplinair onderzoek verbindt de vakgebieden paleo-klimatologie, ecologie, geologie, geografie en archeologie. De voornaamste thema’s van zijn onderzoek zijn de klimaat- en ecologische geschiedenis van Afrika, en het lange-termijn perspectief van huidige interacties tussen mens, klimaat en biosfeer. Hij onderzoekt dit aan de hand van het natuurlijk archief opgeslagen in meersedimenten.

Datum:

29 April 2019.

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

Einde: omstreeks 21:30

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:

Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com