Lezing 21/11 : Fungi, ultieme netwerkers



lactifluus

Fungi of zwammen: ze zijn overal rondom ons en leven vaak zelfs in ons. Ze zijn veel talrijker aanwezig dan de meeste andere groepen van organismen op onze planeet en leven hier ook al veel langer dan veel andere groepen. Ze zijn vaak microscopisch klein maar anderzijds is ook het grootste levende wezen op aarde één van hen: Armillaria ostoyae (een Honingzwam) in Oregon heeft een oppervlak van bijna 9 km2, weegt honderden ton en is waarschijnlijk meer dan 2000 jaar oud.

Toch weten we vaak maar weinig over hen want ze houden zich stil, maken geen lawaai en rennen of zwemmen niet rond (of toch?).

We staan stil bij het geheim van hun evolutief succes. Een van de troeven is hun bijzondere lichaamsvorm: mycelium, een netwerk van draden dat hun in staat stelt zo goed als alle niches in te nemen. Gecombineerd met de vaak unieke enzymen die ze aanmaken stelt hen dat in staat om heel diverse en complexe substraten als voedingsbron te gebruiken. Een andere troef is de manier waarop ze zich voortplanten: ze vertonen een aantal eigenaardigheden in hun seksuele cyclus die uniek zijn binnen de biologie.

Fungi zijn een netwerk maar vormen ook netwerken waarin ze de schakel vormen die andere organismen verbindt.

Na het behalen van haar diploma Master Biologie doctoreerde Prof. A. Verbeken in 1998 met het proefschrift “Biodiversity of the genus Lactarius Pers. in tropical Africa”. Binnen de Vakgroep Biologie is zij hoofd Onderzoeksgroep Mycologie UG en docente van diverse opleidingsonderdelen i.v.m. mycologie en plantkunde.

Door de talrijke fascinerende aspecten van fungi en de mogelijkheden die de onderzoeksgroep biedt, zijn jaarlijks meerdere studenten Biologie dermate gemotiveerd om hun bachelor- en masterthesis te kunnen doen in het domein van de mycologie.

Prof. Verbeken was van jongs af aan bijzonder geïnteresseerd in de biodiversiteit van paddenstoelen. Deze interesse is steeds blijven toenemen vooral door het besef dat fungi de op één na grootste groep van organismen vormen, dat ze cruciaal zijn in alle ecosystemen en dat er nog bijzonder veel te ontdekken en te onderzoeken valt in deze fascinerende groep.

Vooral door hun morfologisch en moleculair werk aan de grote groep van melkzwammen, oa. genera Lactarius en Lactifluus, genieten zij en haar team internationale bekendheid.

 

Datum:

21 November 2019.

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

Einde: omstreeks 21:30

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:

Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com

 

06/05 – “Dames voor Darwin” Boekvoorstelling i.s.m. Geuzenhuis, uitgeverij Houtekiet en VBKU België.

Ontstaan man-vrouwverschillen omdat we meisjes roze poppen in hun handen duwen en we jongens laten spelen met stoere actiehelden? Wordt genderverschil geconstrueerd door de opvoeding en de samenleving? Is man-vrouw niet meer dan een label wat ons wordt opgeplakt bij geboorte?

Griet Vandermassen vindt van niet. Het bewijs is overweldigend dat veel psychologische sekseverschillen niet alleen aan onze opvoeding en cultuur liggen. Ze zijn een voorspelbaar gevolg van vele miljoenen jaren evolutie door natuurlijke en seksuele selectie. Houden we daar niet beter rekening mee als we inzicht willen krijgen in de genderkloof op de arbeidsmarkt, de oorzaken van seksueel geweld en het ontstaan van patriarchale maatschappijen? En waarom dringt die kennis zo moeilijk door binnen het feminisme? Feministen hebben het immers niet begrepen op biologie. Velen verzetten zich zelfs actief tegen een biologisch geïnformeerde kijk op de seksen.

In deze grondige update van Darwin voor dames verkent Griet Vandermassen dit spanningsveld tussen het feminisme en de biologische wetenschappen. Ze pleit voor een nieuw feminisme. De verwerping van seksisme is immers gebaseerd op morele principes, niet op de stelling dat mannen en vrouwen identiek zijn. Volgens Griet Vandermassen hebben de biologische wetenschappen (en evolutiepsychologie) en het feminisme elkaar nodig, en kunnen ze sterke bondgenoten worden. Want wie vertrekt vanuit het idee dat man-vrouwverschillen sociale constructies zijn, komt tot ontoereikende analyses en probleemoplossingen. 

Het boek wordt officieel voorgesteld in het Geuzenhuis. Na een korte inleiding door Vé Bobelyn, directeur van uitgeversgroep VBK België en door filosoof en auteur Maarten Boudry, gaat Griet Vandermassen in gesprek met psychiater en columnist Esther van Fenema.

Griet Vandermassen is germaniste en doctor in de wijsbegeerte. Ze is auteur van Darwin voor dames. Over feminisme en evolutietheorie (2005) en coauteur van In Darwins woorden. Leven, werk en denken van Charles Darwin (met Chris Buskes en Ranne Hovius, 2009).

Esther van Fenema is psychiater en violiste. Ze schrijft regelmatig columns voor Nederlandse tijdschriften en dagbladen.

Datum:
6 Mei 2019, 20u.

Plaats:
Geuzenhuis (Zuilenzaal)
Kantienberg 9
9000 Gent

Inkom:
Gratis.

Inschrijving:
Plaatsen zijn beperkt, dus best even inschrijven via: Info en inschrijving

Lezing 29/04: Klimaatverandering: feiten, mythes en mistgordijnen

Klimaatverandering blijft een actueel thema, maar tien jaar na Al Gores An inconvenient Truth blijft de opinie en attitude van het publiek (en van jongeren) t.o.v. het probleem onzeker. Veelal wegens de vaak tegenstrijdige informatie in de media, die al dan niet aangebracht of gefilterd werd door diverse belangengroepen. In deze presentatie geven we een update van de wetenschap over het broeikaseffect, historische klimaatveranderingen en klimaatprognoses, met nadruk op het hoe en waarom, en duiding van de (hardnekkige) mythes en mistgordijnen die een persoonlijk standpunt bemoeilijken. Bedoeling is om het publiek voldoende kennisbagage mee te geven om o.a. mediaberichten over klimaatverandering in een juist kader te kunnen plaatsen.

Dirk Verschuren is hoogleraar in paleo-ecologie en klimaatverandering aan de Universiteit Gent. Zijn multidisciplinair onderzoek verbindt de vakgebieden paleo-klimatologie, ecologie, geologie, geografie en archeologie. De voornaamste thema’s van zijn onderzoek zijn de klimaat- en ecologische geschiedenis van Afrika, en het lange-termijn perspectief van huidige interacties tussen mens, klimaat en biosfeer. Hij onderzoekt dit aan de hand van het natuurlijk archief opgeslagen in meersedimenten.

Datum:

29 April 2019.

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

Einde: omstreeks 21:30

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:

Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com

Lezing 21/02: Op weg naar een oplossing voor verborgen honger: micro-nutritionele bio-fortificatie van voedingsgewassen

Lezing 21-2-2019_Dominique.jpg

Het verbeteren van de nutritionele gezondheid is een van de voornaamste uitdagingen van de 21ste eeuw. De zogenaamde Bio-fortificatie lijkt daarbij een beloftevolle techniek te zijn om nutritionele tekorten aan te pakken door voor een evenwichtig niveau aan vitamines en micronutriënten te zorgen in voedingsgewassen.

Zo is een gebrek aan  foliumzuur een belangrijk en onderschat probleem bij de ondervoeding die miljoenen mensen wereldwijd treft. Verscheidene landen passen bij de bestrijding van dit gebrek een methode toe waarbij het voedsel versterkt wordt met foliumzuur. Nochtans is er een groeiende bezorgdheid over deze aanpak, die bovendien te dikwijls de voornaamste doelgroepen niet bereikt. Dit heeft de vraag naar een alternatieve strategie versterkt.

Het opdrijven van het gehalte foliumzuur in voedingsgewassen door middel van  metabolische engineering is ondertussen een veelbelovende en kost efficiënte techniek gebleken, met het potentieel de wereldwijde folium-ondervoeding te bannen.

Deze methode werd met succes op rijst (Golden Rice) en aardappelen toegepast, en andere gewassen worden verder onderzocht.

Tijdens deze lezing zal professor Dominique Van Der Straeten ons inzicht verschaffen in de techniek van de Bio-fortificatie, de praktische verwezenlijkingen tot nog toe en de uitdagingen en mogelijkheden voor de toekomst.

 

Dominique Van Der Straeten is sinds 1992 verbonden aan het departement Biologie van de UGent, waar ze momenteel onderzoeksdirecteur is van het Laboratorium voor Functionele Planten Biologie.

In 1983 studeerde ze er af als MSc in Bioscience Engineering – Chemistry and Bioprocess Technology. Daaropvolgend behaalde ze een MSc (1985) en PhD (1990) in Biology – Plant Sciences. Voor haar PhD verdiepte ze zich in de Molecular Genetics, o.a. aan de Depts. of Genetics van de Harvard University en UGent, waar ze op advies kon rekenen van professoren als M. Van Montagu en H. M. Goodman.

Haar carrière startte aan de Research Foundation Flanders, waar ze het bracht van research assistent tot directeur. (1984-2000)

Vanaf 1992 verbonden aan UGent, was ze er hoofd van het Dept. of Physiology van 2009 tot 2016.

In de loop van haar carrière sleepte ze verscheidene onderscheidingen en prijzen in de wacht:

  • 1983 British Council Bursary (predoctoral research with Prof. J.B. Harborne, Univ. of Reading, UK)
  • 1991 Prize Prof. A. Soenen for Plant Breeding
  • 1991 Laureate of the Royal Academy of Sciences, Literature and Fine Arts (Belgium)
  • 2014 Nominated member of Academia Net
  • 2016 Elected Member of the Royal Flemish Academy of Belgium for Science & the Arts

Dit had ze te danken aan haar wetenschappelijke verwezenlijkingen, waaronder als voornaamste te vermelden vallen:

  • Identification and characterization of ACC synthase genes, encoding the key regulatory step of ethylene biosynthesis in plants (published in PNAS & Plant Cell);
  • Unravelling the integration of ethylene and gibberellin signalling pathways (published in Science, Plant Cell, Plant Journal);
  • Deciphering cell type specificity of ethylene action in vegetative growth (published in PNAS);
  • Demonstrating the use of thermal infrared cameras in pre-symptomatic detection of plant infection and unravelling the physiological background thereof (published in Nature Biotechnology);
  • Folate biofortification of crop species by metabolic engineering (published in Nature Biotechnology & Molecular Plant).

 

Datum:

21 Februari 2019.

 

Verloop:

Welkom vanaf 19:30.

Aanvang lezing: 20:00

Einde: omstreeks 21:30

 

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:

Geuzenhuis (Zuilenzaal)

Kantienberg 9

9000 Gent

 

Inkom:

5€ voor niet-leden.

Gratis voor leden FLDC en studenten.

 

Inschrijving:

Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com

 

Lezing 06/11: De (ir)rationele mens: over wetenschap, pseudowetenschap en de menselijke geest

Lezing 6-11-2018_Stefaan

De menselijke kwetsbaarheid voor pseudowetenschappelijke onzin lijkt geen grenzen te kennen. Talloze mensen geloven in het bestaan van UFO’s en geesten, denken dat een bovennatuurlijk wezen de wereld heeft geschapen of zijn ervan overtuigd dat suikerbolletjes een genezend effect hebben. Toch slagen mensen er ook in om complexe wetenschappelijke ideeën zoals de kwantummechanica en de evolutietheorie te bedenken. Hoe kan de mens zowel irrationeel als rationeel zijn? Het antwoord op deze vraag ligt bij de menselijke geest, een wonderlijk complex product van evolutie door natuurlijke selectie. Maar wat is precies de rol van de menselijke geest in de ontwikkeling van zowel wetenschap als pseudowetenschap? En wat zijn de gevolgen voor ons begrip van (ir)rationaliteit?

Stefaan Blancke (° 1976), winnaar van de Prijs Lucien De Coninck 2018, is als filosoof verbonden aan de universiteiten van Gent en Tilburg, waar hij geschiedenis van de wijsbegeerte, wetenschaps- en bewustzijnsfilosofie doceert. In 2011 doctoreerde hij op basis van een multidisciplinaire studie van het creationisme in Europa. Vandaag verricht Blancke onder meer onderzoek naar de verspreiding van pseudowetenschappen en de ontwikkeling van wetenschap vanuit een cognitief en evolutionair perspectief. Blancke publiceerde meerdere artikelen in wetenschappelijke tijdschriften waaronder Theoria, Journal of the American Academy of Religion en Evolutionary Anthropology en is co-redacteur van de bundels Creationism in Europe (Johns Hopkins UP, 2014) en Perspectives on Science and Culture (Purdue UP, 2018).  Daarnaast schreef hij artikelen voor populair-wetenschappelijke tijdschriften waaronder Wonder en is Gheen Wonder,  EOS Magazine, en Scientific American en publiceerde hij informatieve boekjes over de evolutietheorie (Luster, 2009) en het creationisme (ASP, 2017).

 

Datum:
6 November 2018.

Verloop:
Welkom vanaf 19:30.
Aanvang lezing: 20:00
Einde: 21:30

Het FLDC zorgt voor een hapje en een drankje achteraf.

Plaats:
Geuzenhuis (Zuilenzaal)
Kantienberg 9
9000 Gent

Inkom:
5€ voor niet-leden.
Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:
Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com

Lezing 20/10: Van Oerknal tot het Aardse Leven

Lezing 20-10-2018_Moors

Het leven op Aarde is voor ons een alles behalve buitengewoon fenomeen: we zien overal om ons heen mensen, dieren en planten, en we zijn er ons van bewust dat het in onze omgeving ook krioelt van microscopische levensvormen. En toch is het leven heel bijzonder. Biologen weten nog steeds niet hoe het leven precies ontstond op Aarde. Of het van buitenaf werd geïmporteerd en of er überhaupt leven bestaat elders in het heelal.

We zijn er intussen wel van overtuigd dat leven met evolutie te maken heeft, en we weten ook dat ons heelal een evolutie heeft doorgemaakt van net geen 13,8 miljard jaar.
Via grote telescoopprojecten zijn astronomen erin geslaagd om complexe organische moleculen te ontwaren tussen de sterren, en we hebben ook zicht op de aanmaak van elementen via het proces van evoluerende en zelfs exploderende sterren.

Maar hoe zit dit alles in mekaar? Wat is het verband tussen de evolutie van het heelal en de sterren en het ontstaan van leven op onze planeet? En wat mogen we verwachten van de zoektocht naar buitenaards leven?

Hugo Moors studeerde in 1985 af als industrieel ingenieur kernenergie. Zo’n 20 jaar later kroop hij opnieuw achter de schoolbanken van de KULeuven, om er in 2007 succesvol af te studeren als bio-ingenieur Cel & gen Biotechnologie.
Zijn werk als geo-microbioloog, verbonden aan de afdeling microbiologie van het SCK•CEN te MOL, stelde hem in staat inzichten te verwerven over hoe het aardse leven zou kunnen ontstaan zijn, vertrekkende van de Oerknal. Via lezingen wil hij deze inzichten delen met een breder publiek.

Datum:
20 Oktober 2018.

Verloop:
Welkom vanaf 14:00, met koffie of thee.
Aanvang lezing: 14:30
Einde: 17:00

Koffie en thee worden voorzien tijdens de verwelkoming en de pauze.
Het FLDC zorgt ook voor een drankje achteraf.

Plaats:
Geuzenhuis (Zuilenzaal)
Kantienberg 9
9000 Gent

Inkom:
5€ voor niet-leden.
Gratis voor leden FLDC en studenten.

Inschrijving:
Verplicht, via een mailtje naar fondsluciendeconinck@gmail.com

Presentatie Essay 6/04: “Er was eens. Over de mens als vertellende aap” – Johan Braeckman

We hopen u te mogen verwelkomen op donderdag 6 april 2017 om 20uur in VOS Coffee & Tea, Zwijnaardsesteenweg 6, 9000 Gent.

braeckman-er-was-eens
Verhalen, betoogt Johan Braeckman, zijn onlosmakelijk verbonden met de mens. Over de hele wereld vertellen mensen elkaar verhalen. Het is een van onze meest karakteristieke eigenschappen. We kunnen ons de mensheid niet voorstellen zonder haar verhalend vermogen. De mens heeft een onweerstaanbare drang om verhalen te aanhoren, te bedenken, te consumeren en te verspreiden. Wat mag daarvan de reden zijn? Waar gaan die verhalen over? Zoeken we troost en ontspanning in verhalen, of is er meer aan de hand?

 

Over de nieuwe uitgave praat de auteur met RONALD SOETAERT Professor emeritus, was tot vorig jaar verbonden aan de vakgroep Onderwijskunde en de onderzoeksgroep Cultuur & Educatie aan de Universiteit Gent.

De toegang is gratis. Vanwege de te verwachten belangstelling en de beperkte ruimte verzoeken wij u ons van uw komst op de hoogte te brengen: stuur een mailtje naar paul.luyten@walry.be of bel Boekhandel Walry 09 222 91 67.

Er was eens. Over de mens als vertellende aap is een uitgave van Confituur en uitsluitend verkrijgbaar in de Confituurboekhandels (www.confituurboekhandels.be), het boekje telt 48 pagina’s, softcover en kost slechts 4,95 euro.

Klik hier voor meer informatie over de avond.

Lezing Wim Distelmans: Een waardig levenseinde, 17 mei 2016

Het Liberaal Archief en Liberales, in samenwerking met het Fonds Lucien De Coninck, nodigen u graag uit op de lezing

Een waardig levenseinde

Prof. dr. Wim Distelmans te gast in het Liberaal Archief
Dinsdag 17 mei 2016 om 20 uur

affiche over waardig levenseinde

De voorbije maanden is duidelijk geworden dat het debat rond een waardig levenseinde nog zeker niet ten einde is. Sommigen pleiten voor een uitbreiding van de bestaande euthanasiewet, anderen betwisten de huidige wetgeving en vragen een aanpassing. Voor- en tegenstanders komen uitgebreid aan bod in de media, maar er is vooral nood aan duidelijkheid voor de patiënt.

Prof. dr. Wim Distelmans benadert deze problematiek vanuit het standpunt van de arts maar ook vanuit dat van de patiënt. Hij bespreekt de hete hangijzers in het debat en veegt een aantal hardnekkige mythes en vooroordelen van tafel. Zijn standpunt en visie helpen inzicht te geven in deze complexe materie. Na de lezing is er ook gelegenheid tot vragen stellen.

Over Wim Distelmans:

Prof. dr. Wim Distelmans is kankerspecialist, professor in de palliatieve geneeskunde (VUB) en voorzitter van de Federale Commissie Euthanasie. Hij is sinds jaren voorvechter van een humane euthanasiewetgeving en werkte onder meer mee aan de ontwikkeling van het LEIF-project (Levens Einde Informatie Forum). Zijn boek Een waardig levenseinde is intussen aan zijn negende, geactualiseerde druk toe.

Deze lezing wordt georganiseerd in samenwerking met DeMens.nu en het Fonds Lucien De Coninck.

De toegang is gratis, maar inschrijven is nodig en kan via het elektronische inschrijvingsformulier, telefonisch (09/221.75.05) of via mail (info@liberaalarchief.be).

Lezing 18 november: Embryo’s doden voor stamcelonderzoek – het ethisch debat  

Dinsdag 18 november 2014, 20 u.

Een lezing door ethica Katrien Devolder

Zuilenzaal, Geuzenhuis, Kantienberg 9, 9000 Gent.

Devolder_Katrien_5993

Bij embryonaal stamcelonderzoek maakt wetenschap gebruik van stamcellen waarover alleen menselijke embryo’s beschikken. Vervolgens worden de embryo’s vernietigd. Dit onderzoek is revolutionair voor de ontwikkeling van allerlei medische therapieën – daar is iedereen het wel over eens. Maar de vernietiging van embryo’s roept ethische vragen op. Voor wie embryo’s een moreel status toekent is dit problematisch. Zij worden geconfronteerd met een ethisch dilemma: ofwel embryonaal stamcelonderzoek toelaten waarbij embryonale vernietiging onvermijdelijk is, ofwel embryo’s beschermen zonder de medische belofte van dit onderzoek. In haar Prijs Lucien De Coninck lezing heeft Katrien Devolder het over de oorsprong en kracht van dit dilemma en over (al dan niet succesvolle) pogingen om eraan te ontsnappen.

Info & organisatie:

Fonds Lucien De Coninck vzw in samenwerking met De Maakbare Mens vzw

fondsluciendeconinck@gmail.com

 

Gratis toegang