prof. Freek Van de Velde
Op 12 februari vieren humanisten overal ter wereld Darwindag, de geboortedag van Charles Darwin. Samen met het VC Geuzenhuis organiseert het Fonds Lucien De Coninck daarom op donderdag 12.02.2024 een lezing met zijn evolutietheorie in de hoofdrol:
Dit jaar is professor Freek Van de Velde te gast, met een lezing over “Taal als bio-culturele parasiet”.
Deze omschrijving van taal doet haast onvermijdelijk denken aan wat Richard Dawkins indertijd zei over onze genen, die lichamen op een egoïstische manier zouden gebruiken om zich van een succesvol voortbestaan te verzekeren. In hoever deze vergelijking ook opgaat voor de ontwikkeling van talen zal moeten blijken uit het betoog van onze spreker. Dat taal gekenmerkt wordt door variatie, vererving en selectie heeft een nieuwe lichting taalkundigen er toe aangezet om de ontwikkeling van taal, in tijd en ruimte, te bekijken door een “evolutionaire” bril.
Ondanks hun enorme diversiteit blijken talen toch een aantal fundamentele eigenschappen te hebben die we als universeel kunnen bestempelen. Deze zijn waarschijnlijk opgelegd door de mogelijkheden en beperkingen van het menselijk brein. Zo worden talen met een hoge informatiedensiteit blijkbaar trager gesproken, zodat de “natuurlijke” bandbreedte van onze hersenen niet overschreden wordt.
Anderzijds kunnen de verschillen veelal verklaard worden als adaptaties aan wisselende omstandigheden op zowel klimatologisch, geografisch, demografisch als socio-cultureel vlak. Zo zijn talen die hoog in de bergen gesproken worden doorgaans complexer dan talen in het dal, en hebben luchtvochtigheid en hitte een impact op het gebruik van klinkers en medeklinkers.
Vandaar ook het belang bij taalonderzoek van een interdisciplinaire aanpak. Het samenbrengen van inzichten uit de (paleo)antropologie, archeologie, primatologie, filosofie en psychologie leidt ook hier dikwijls tot verrassende resultaten.
Omgekeerd stelt de vraag zich dan weer of en hoe de taal onze gedachten eventueel kan aansturen en onze visie op de wereld kan beïnvloeden. Onze spreker zal ook dit eerder controversieel onderzoekdomein niet uit de weg gaan.
Prof. Freek Van de Velde is hoogleraar historische taalkunde en Nederlandse taalkunde aan de KU Leuven. In zijn onderzoek betrekt hij inzichten uit belendende onderzoekdomeinen, en werkt hij binnen het domein van de culturele evolutie.
In zijn boek Wat taal verraadt – Een kleine geschiedenis van brein tot beschaving (Lannoo Campus) geeft hij een overzicht van de stand van de wetenschap op het terrein van de evolutionaire taalkunde.
Datum:
12 Februari 2026.
Verloop van de avond:
Welkom vanaf 19:30.
Aanvang lezing: 20:00
Einde lezing: omstreeks 21:30
Daarna is er gelegenheid tot nakaarten met een drankje en kan het boek “Wat taal verraadt” aangekocht worden.
Plaats:
VC Geuzenhuis (Zuilenzaal)
Kantienberg 9
9000 Gent
Inkom:
5€ voor niet-leden.
Gratis voor leden FLDC en studenten.
Inschrijving:
Graag vooraf inschrijven via Reservatie
Met de steun van het Humanistisch Verbond.
Fonds Lucien De Coninck vzw 